Rechter vernietigt ontslag op staande voet: ‘Stiekem monitoren in strijd met AVG’
De kantonrechter van de rechtbank Den-Haag heeft het ontslag op staande voet van een man die deels thuis werkte vernietigd. De werkgever bleek in het geheim de in- en uitlogtijden van de medewerker te monitoren, wat in strijd met de AVG is. De man werkte als manager Finance en IT bij het bedrijf. Hij kreeg toestemming van het bedrijf om voornamelijk thuis te werken, omdat zijn vrouw voor borstkanker werd behandeld.
De zaak in het kort
Het bedrijf was niet helemaal tevreden met de werkzaamheden van de medewerker en sprak hem hier ook op aan. Begin dit jaar besloot het bedrijf in het geheim onderzoek te doen naar de in- en uitloggegevens van de manager, door middel van een analyse van de opgeslagen systeemmeldingen op de centrale server van het bedrijfsnetwerk. Volgens het bedrijf bleek uit dit onderzoek dat de man gedurende een periode van vier weken 29 uur minder had gewerkt dan was overeengekomen en waarvoor hij betaald kreeg.
Directe gevolgen en ontslag
De manager werd drie dagen na het onderzoek op staande voet ontslagen. Hij is het daarmee niet eens en tekende beroep aan. Zijn verweer was dat er geen beleid is dat bij thuiswerken verplicht stelt voortdurend ingelogd te zijn op het bedrijfsnetwerk. Daarnaast had hij nooit een slechte beoordeling gekregen en waren bonusbedragen hem altijd toegekend, waaronder de bonus over het vierde kwartaal van vorig jaar. Ook stelde de medewerker dat het niet klopt dat zijn werkzaamheden vrijwel uitsluitend op de computer kunnen worden uitgevoerd.
Argumenten over proportionaliteit en alternatieve maatregelen
De medewerker benadrukte dat het uitgevoerde onderzoek in strijd is met de AVG. Hij wees erop dat het bedrijf ook minder zware sancties had kunnen overwegen als er twijfels over zijn functioneren waren, zoals het niet langer toestaan van thuiswerken, het verplicht bijhouden van werktijden, het geven van een waarschuwing, het starten van een verbetertraject of het doorvoeren van een loonsanctie. Het bedrijf heeft deze opties niet onderzocht voordat tot ontslag op staande voet werd overgegaan.
Beoordeling door de rechter
Volgens de rechter was het ontslag onterecht. In het thuiswerkbeleid van het bedrijf staat niet dat medewerkers kunnen worden gemonitord op in- en uitlogtijden. De man hoefde met een dergelijke controle dan ook geen rekening te houden, zeker niet zonder dat daarvoor een gerechtvaardigd belang als bedoeld in de AVG bestond of zonder dat dit vooraf met hem was besproken. De rechter oordeelde verder dat het bedrijf niet had aangetoond dat de manager noodzakelijke processen niet uitvoerde of dat hij zijn uren niet had gewerkt.
Technische kant: inloggen is niet gelijk aan werken
De rechter wees specifiek op het verschil tussen in- en uitlogtijden en daadwerkelijke werktijden. In beide onderzoeken was slechts gekeken naar de in- en uitlogtijden van de medewerker. Het in- en uitloggen kan echter niet zonder meer gelijk worden gesteld aan het begin- en eindtijdstip van de verrichte werkzaamheden. Voorts kon niet worden uitgesloten dat de medewerker ook offline werkzaamheden had verricht in de gemeten periode. Dit leidde tot onvoldoende bewijs voor structureel minder werken.
AVG en rechtmatigheid van monitoring
De beoordeling van de toetsing aan de Algemene verordening gegevensbescherming speelde een centrale rol. Voor een rechtmatige verwerking van persoonsgegevens moet een werkgever een gerechtvaardigd belang hebben, adequate informatie verstrekken en waar nodig passende waarborgen toepassen. In deze zaak ontbrak een duidelijke grondslag en passende communicatie, waardoor het onderzoek naar de in- en uitloggegevens als onrechtmatig werd aangemerkt.
Gevolgen voor werkgever en medewerker
De rechter vernietigde het ontslag en veroordeelde het bedrijf tot het betalen van 90.000 euro aan de man wegens een vergoeding voor onregelmatige opzegging, een transitievergoeding, een billijke vergoeding, vakantiedagen en vakantietoeslag. Dit bedrag weerspiegelt zowel de juridische gevolgen van een onterecht ontslag op staande voet als de financiële consequenties van onrechtmatige verwerking van persoonsgegevens in relatie tot maatregelen tegen een werknemer.
Praktische lessen voor werkgevers en werknemers
Voor werkgevers is deze zaak een aansporing om beleid rondom thuiswerken en monitoring helder en schriftelijk vast te leggen, inclusief de doeleinden, rechtsgrondslag en communicatiemomenten richting medewerkers. Voordat er ingrijpende maatregelen worden genomen, dienen proportionele en minder ingrijpende alternatieven serieus te worden overwogen. Voor medewerkers benadrukt de zaak het belang van kennis van het arbeidsvoorwaardenbeleid en van het tijdig aankaarten van twijfel over werkaanpak of beoordeling, zodat misverstanden vroegtijdig kunnen worden voorkomen.
Wat dit betekent voor de praktijk
De uitspraak onderstreept dat technische logs op zichzelf niet altijd voldoende bewijs vormen voor disfunctioneren en dat privacyregels strikt nageleefd moeten worden. Werkgevers die analysetools inzetten of loggegevens raadplegen dienen vooraf goed na te denken over rechtmatigheid, transparantie en proportionaliteit. Werknemers die zich onterecht behandeld voelen hebben de mogelijkheid om dit juridisch aan te vechten, zeker wanneer monitoring plaatsvindt zonder duidelijke grondslag of zonder voorafgaande informatie.