De toename van cybercrime in de regio is alarmerend. De dader is slim geworden en concentreert zich nu vooral op online misdrijven, in plaats van traditionele vormen zoals woninginbraken en diefstal van auto-accessoires. Volgens de politie Oost-Nederland is het aantal gevallen van cybercrime in 2021 met 73% gestegen ten opzichte van 2020, van 1600 naar 2700 zaken. De reden voor deze trend en de maatregelen die de politie neemt om deze vorm van criminaliteit aan te pakken, zijn onduidelijk.
De groeiende uitdaging voor de politie is de online criminaliteit
De groeiende online criminaliteit heeft Anne Jan Oosterheert, hoofd van de digitalisering en cybercrime bij de politie Oost-Nederland, volop aan de hand. Deze vorm van criminaliteit is volgens hem gemakkelijker en kan op een grotere schaal worden gepleegd dan traditionele misdaden zoals inbraken. Oosterheert illustreert dit met de vergelijking dat een fitte inbreker op een avond zeven inbraken pleegt, terwijl een slimme jongen achter zijn computer 1500 slachtoffers kan maken. Het verschil met vijf jaar geleden is groot, want traditionele criminelen hebben vaak hun eigen specialisme, terwijl online criminaliteit overal vandaan kan komen en op een gecompliceerde manier wordt gepleegd. Dit maakt opsporingswerk voor de politie moeilijker.
Politie richt zich op geldezels bij opsporing online cybercrime
De politie richt zich bij het opsporen van online criminaliteit op geldezels, vaak jongeren die niet beseffen dat ze meewerken aan een misdrijf. Volgens cybercrimespecialist Yoanne Spoormans van de politie Oost-Nederland zijn geldezels eenvoudig te vinden via hun bankrekeningnummer en worden vaak gerekruteerd onder kwetsbare groepen zoals jongeren, verslaafden, mensen met een verstandelijke beperking of met grote schulden. De politie erkent dat er nog veel werk te doen is en werkt aan een bovenregionale aanpak, zoals de inzet van IT-coaches, samenwerking met banken en bedrijven en preventieprojecten zoals een rebootcamp voor jonge hackers en lespakketten op scholen. Campagnes om te waarschuwen voor digitale fraude hebben volgens hen nauwelijks effect.
Ouderen specifiek doelwit voor cybercriminelen
Veel mensen beschouwen de online wereld als veilig en de echte wereld als gevaarlijk, maar volgens de politie is dit een verkeerde perceptie. Cybercriminelen richten zich specifiek op oudere mensen als slachtoffer, omdat zij vaak meer geld hebben en kinderen die oud genoeg zijn om via WhatsApp om geld te vragen. De online criminaliteit is een gemakkelijke vorm van misdaad en neemt toe vanwege de coronacrisis. Ondanks de schaamte van slachtoffers en de geringe kans op opsporing, roept hoofd van de digitalisering en cybercrime bij de politie Oost-Nederland, Anne Jan Oosterheert op om altijd aangifte te doen, om zo meer inzicht te krijgen in dit probleem.
Dit zijn de meest gebruikte online misdrijven in Oost-Nederland
- Fraude met internetbankieren: Oplichters lokken mensen met een sms of mail naar een valse bankwebsite, waar de slachtoffers hun bankgegevens invullen. Hierdoor heeft de oplichter toegang tot hun bankrekening en kan hij geld stelen.
- Vriend-in-noodfraude: Criminelen gebruiken WhatsApp om zich voor te doen als een familielid of goede vriend en vragen snel geld over te maken.
- (Ver)koop met valse accounts: Criminelen gebruiken valse accounts om producten of diensten te kopen zonder daadwerkelijk te betalen. Dit wordt ook wel Marktplaatsfraude genoemd.
- Misbruik van accounts voor bestellingen: Oplichters hacken bestaande accounts van webshops en plaatsen bestellingen op kosten van anderen.
- Helpdeskfraude: Criminelen doen zich voor als hulpdeskmedewerkers en bieden om te helpen bij een vermeende hack. Als de slachtoffers meewerken, maken de oplichters geld naar zichzelf over.